BAZA WIEDZY · ZANIM ZAPŁACISZ
Wpłaciłeś zaliczkę, a sprzedawca chce dopłaty - co sprawdzić, zanim wyślesz drugi przelew?
Dopłata po wpłaconej zaliczce sama w sobie nie jest oszustwem - kurs waluty, cena stali albo zmiana specyfikacji na twoją prośbę potrafią realnie podnieść koszt. Problem zaczyna się wtedy, gdy powodu nie da się nazwać, proforma miała cenę końcową, a prośba przyszła z innego adresu albo z innym kontem do przelewu. Wtedy drugi przelew to nie dopłata, tylko druga rata dla kogoś, kto już ma twoje pieniądze. Masz taką proformę na ekranie? Wyślij ją na WhatsApp - sprawdzę ją za 400 zł, odpowiedź w 24 h, raport do 7 dni albo zwrot.
Co sprawdzisz sam w 5 minut
Otwórz obok siebie proformę, na podstawie której wpłaciłeś zaliczkę, i wiadomość z prośbą o dopłatę. Nie odpisuj, dopóki nie porównasz tych pól:
| Pole na dokumencie | Z czym porównać | Co ma się zgadzać |
|---|---|---|
| Cena na proformie | Nowa kwota z maila | Proforma z ceną „final" albo „fixed" i bez klauzuli o zmianach oznacza, że dopłata nie ma podstawy w umowie |
| Termin ważności proformy („valid until") | Data wpłaty zaliczki | Zaliczka wpłacona w terminie ważności zamyka cenę; dopłata „bo cennik się zmienił" po twojej wpłacie to zmiana umowy, nie jej wykonanie |
| Zapis o zmianach ceny | Powód podany w mailu | Jeśli proforma przewiduje korektę za kurs albo surowiec, dostawca ma pokazać wyliczenie z datami; „nowa polityka firmy" nie jest powodem |
| Specyfikacja towaru | Twoja korespondencja | Zmiana, o którą sam prosiłeś (inny materiał, wymiar, opakowanie), może kosztować - ale ma być opisana i wyceniona osobno |
| Nadawca prośby | Adres, z którego przyszła proforma | Ta sama domena firmy i ta sama osoba; nowy adres „bo stary nie działa" to najczęstszy początek podmiany |
| Konto do dopłaty | Konto, na które poszła zaliczka | Ten sam bank, ten sam właściciel; inne konto przy dopłacie sprawdzasz tak samo, jak przy pierwszym przelewie |
Jeśli którekolwiek pole się nie zgadza, nie wysyłaj drugiego przelewu i nie negocjuj kwoty - najpierw ustal, czy w ogóle rozmawiasz z tą samą firmą. Jeśli wszystko się zgadza, wiesz tyle, że prośba jest spójna z dokumentami. Nie wiesz jeszcze, czy jest prawdziwa.
Czego nie sprawdzisz bez dokumentów
Spójny mail potrafi napisać każdy, kto ma twoją proformę - a ma ją każdy, kto włamał się do skrzynki dostawcy albo do twojej. Dlatego przed drugim przelewem trzeba jeszcze:
- Potwierdzić innym kanałem niż mail, z którego przyszła prośba, że fabryka naprawdę tej dopłaty żąda: telefon na numer z rejestru, wiadomość do firmy po chińsku, rozmowa z osobą, którą da się powiązać z licencją firmy. Odpowiedź z tego samego wątku mailowego niczego nie potwierdza.
- Sprawdzić, czy towar jest w produkcji: zdjęcia z bieżącą datą, numer zlecenia produkcyjnego, potwierdzenie zakładu, że zaliczka wpłynęła i na co. Dostawca, który chce dopłaty, ale nie potrafi pokazać, że coś już robi, zwykle nic nie robi.
- Zestawić nową kwotę z tym, co trafi do zgłoszenia celnego. Do wartości celnej wchodzi cena faktycznie zapłacona za towar - jeśli dopłacisz, faktura końcowa musi to pokazywać, bo inaczej w Polsce płacisz należności od zaniżonej kwoty i odpowiadasz za to ty, nie sprzedawca.
- Ustalić, czy dopłata nie zmienia warunków wysyłki: czasem „dopłata za fracht" oznacza, że dostawca po cichu zmienił wycenę z dostawą do portu na wycenę tylko z fabryki, a resztę zapłacisz spedytorowi drugi raz.
- To sprawdzam ja - w 24 h.
Z praktyki
Mechanizm jest zawsze ten sam. Po zaliczce kontakt jest wzorowy, a po dwóch, trzech tygodniach przychodzi mail: cena surowca wzrosła, kurs się zmienił, „prosimy o wyrozumiałość", dopłata do końca tygodnia, inaczej produkcja stanie. Kwota jest dobrana tak, żeby bolała mniej niż strata zaliczki - i na to liczy nadawca. Kupujący dopłaca, bo „tyle już wpłacił". Potem przychodzi trzecia prośba, o „opłatę eksportową", i dopiero wtedy ktoś zaczyna sprawdzać, czy firma z proformy w ogóle wysłała kiedykolwiek kontener do Europy. Nie chodzi o to, żeby nigdy nie dopłacać. Chodzi o to, żeby dopłacać firmie, która ma twój towar, a nie skrzynce, która ma twoją proformę.
Źródła
- Artykuł nie zawiera stawek cła ani VAT - opisuje sposób porównania dokumentów i potwierdzenia kontrahenta.
- Wartość celna towaru ustalana jest w pierwszej kolejności metodą wartości transakcyjnej, czyli od ceny faktycznie zapłaconej lub należnej, a importer ma mieć dokumenty potwierdzające tę cenę i dodatkowe koszty: https://www.podatki.gov.pl/informacje-o-cle/podstawowe-informacje-o-cle/informacje-dla-przedsiebiorcow/wartosc-celna/
- Dług celny powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego, a dłużnikiem jest także osoba, która dostarczyła nieprawdziwe dane do zgłoszenia i wiedziała lub powinna była wiedzieć, że są nieprawdziwe: https://www.podatki.gov.pl/informacje-o-cle/podstawowe-informacje-o-cle/zabezpieczenie-i-pobor-naleznosci-celnych-oraz-zwrot-i-umorzenia-naleznosci-celnych/powstanie-dlugu-celnego/
- Jak zweryfikować zagranicznego kontrahenta: sprawdzenie w rejestrze firm danego kraju, ostrzeżenie przed podszywaniem się pod istniejące firmy i przed ofertą wyjątkowo atrakcyjną: https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/0093
Najczęstsze pytania
Dostawca z Chin podniósł cenę po zaliczce - to normalne?
Zdarza się i nie zawsze jest oszustwem, ale nigdy nie jest „normalne" bez dokumentu. Uczciwy dostawca pokazuje, co się zmieniło: notowanie surowca z datą, kurs z datą, twoją prośbę o zmianę specyfikacji. Jeśli jedynym uzasadnieniem jest „koszty wzrosły", masz prawo trzymać się ceny z proformy, a dostawca ma wybór: wykonać umowę albo zwrócić zaliczkę.
Sprzedawca żąda dopłaty, inaczej nie wyśle towaru - co robić?
Nie dopłacaj pod presją terminu. Najpierw potwierdź innym kanałem, że żądanie pochodzi z firmy, której zapłaciłeś zaliczkę, i poproś o dowód, że towar istnieje. Presja „do piątku" to narzędzie, nie argument. Jeśli fabryka jest prawdziwa i naprawdę ma problem z kosztem, zaczeka dwa dni na twoje sprawdzenie.
Prośba o dopłatę przyszła z innego maila niż proforma - płacić?
Nie, dopóki nie potwierdzisz jej poza tym mailem. Zmiana adresu nadawcy w środku transakcji to klasyczny schemat przejęcia korespondencji: ktoś czyta wątek, zna kwoty i terminy, i podstawia własne konto w najbardziej wiarygodnym momencie. Prawdziwa firma potwierdzi dopłatę z numeru i adresu, które są w jej rejestrze.
Czy dopłata zmienia coś w odprawie w Polsce?
Tak. Wartość celna to cena faktycznie zapłacona za towar, więc dopłata ma być na fakturze końcowej. Jeśli dostawca wystawi fakturę na kwotę sprzed dopłaty „żeby było taniej", to ty odpowiadasz za dane w zgłoszeniu i ty dopłacasz różnicę z odsetkami, gdy urząd to sprawdzi.
Ile kosztuje sprawdzenie tego?
400 zł brutto za jedną proformę i jedną pozycję: porównuję prośbę o dopłatę z proformą i korespondencją, potwierdzam innym kanałem, w razie potrzeby po chińsku, czy żądanie pochodzi z tej firmy i czy towar jest w produkcji, oraz sprawdzam, co dopłata zmienia w wartości celnej. Odpowiedź w 24 h, raport do 7 dni albo zwrot.
Przeczytaj też
Masz konkretną przesyłkę albo ofertę i nie wiesz, czy papiery się spinają?
Napisz w jednym zdaniu, co kupujesz i od kogo. Odpisuję w 24 h i mówię, czy jest się czym martwić.
Dzięki za wiadomość!
Odpisuję zwykle w ciągu 24 h. W pilnej sprawie pisz wprost na kontakt@isavio.pl.
Wysyłając formularz wyrażasz zgodę na kontakt w sprawie zapytania. Szczegóły w polityce prywatności.
Ten artykuł opisuje ogólny stan przepisów. Nie zastępuje sprawdzenia konkretnej przesyłki i nie jest poradą podatkową.